Qytetarët e Serbisë që udhëtojnë pa vizë drejt vendeve të zonës Shengen së shpejti do të përballen edhe me një kërkesë të re. Pas zbatimit të Sistemit Evropian të Hyrje-Daljeve – EES, deri në fund të vitit 2026 pritet të fillojë edhe sistemi ETIAS.
ETIAS-i nuk është vizë dhe nuk e zëvendëson EES-in. Ai është një autorizim elektronik që duhet të merret para nisjes, ndërsa tarifa e aplikimit do të jetë 20 euro.
Përfundon periudha fleksibile e EES-it
Periudha e zbatimit fleksibil të EES-it përfundoi më 6 shtator 2026. Kjo do të thotë se në kufijtë e jashtëm të zonës Shengen pritet zbatim më i plotë i kontrolleve të reja për udhëtarët nga vendet jashtë Bashkimit Evropian, përfshirë qytetarët e Serbisë.
Megjithatë, zbatimi ende nuk është plotësisht i njëjtë në të gjitha shtetet dhe pikat kufitare. Në disa vende regjistrimi vazhdon të kryhet pjesërisht në mënyrë manuale, ndërsa kontrollet mund të ngadalësohen ose të pezullohen përkohësisht kur krijohen kolona të mëdha.
Kjo situatë mund të sjellë pritje më të gjata, veçanërisht gjatë fundjavave, festave dhe sezonit turistik.
Çfarë është EES-i?
EES-i është një sistem digjital që regjistron hyrjen dhe daljen e qytetarëve të vendeve jashtë BE-së, të cilët udhëtojnë për qëndrim të shkurtër në zonën Shengen.
Në vend të vulosjes së pasaportës, sistemi regjistron:
- të dhënat e pasaportës;
- fotografinë e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve;
- datën dhe vendin e hyrjes ose daljes;
- kohëzgjatjen e qëndrimit;
- rastet kur një udhëtari i është refuzuar hyrja.
Gjatë regjistrimit të parë, procedura mund të zgjasë më shumë për shkak të marrjes së të dhënave biometrike. Udhëtimet e ardhshme pritet të jenë më të shpejta, pasi të dhënat do të ruhen në sistem.
EES-i gjithashtu do ta kontrollojë automatikisht respektimin e rregullit “90 ditë brenda 180 ditëve” për qëndrimin pa vizë në zonën Shengen.
Nga regjistrimi përjashtohen, ndër të tjera, personat me leje qëndrimi në një shtet të BE-së, mbajtësit e vizave kombëtare për qëndrim afatgjatë dhe disa kategori të familjarëve të qytetarëve të BE-së.
Çfarë është ETIAS-i?
ETIAS – Sistemi Evropian për Informacionin dhe Autorizimin e Udhëtimit – është një leje elektronike që duhet të merret para nisjes.
Ai do të vlejë për shtetasit e vendeve që udhëtojnë pa vizë në vendet evropiane pjesëmarrëse, përfshirë qytetarët e Serbisë.
ETIAS-i nuk është vizë. Sistemi është i ngjashëm me autorizimin amerikan ESTA dhe atë kanadez eTA.
Pa një autorizim të vlefshëm ETIAS, kompanitë ajrore, operatorët ndërkombëtarë të autobusëve dhe transportuesit detarë mund të mos e lejojnë udhëtarin të nisë udhëtimin.
Sa kushton dhe sa kohë vlen?
Tarifa e paralajmëruar për aplikim është 20 euro.
Nga pagesa do të përjashtohen:
- personat nën moshën 18-vjeçare;
- personat mbi moshën 70-vjeçare.
Megjithatë, edhe personat e përjashtuar nga tarifa duhet të aplikojnë dhe të pajisen me autorizim.
Pas miratimit, ETIAS-i do të vlejë deri në tre vjet ose deri në skadimin e pasaportës me të cilën është bërë aplikimi – cilado që ndodh e para. Gjatë kësaj periudhe mund të përdoret për më shumë udhëtime turistike, biznesi ose tranziti.
Si do të bëhet aplikimi?
Aplikimi do të bëhet në internet, nëpërmjet faqes zyrtare të ETIAS-it ose aplikacionit zyrtar.
Udhëtarët do të duhet të japin:
- emrin, datën e lindjes dhe shtetësinë;
- numrin dhe afatin e vlefshmërisë së pasaportës;
- të dhëna për destinacionin e parë;
- informacione për udhëtimet e mëparshme;
- përgjigje në pyetje lidhur me sigurinë dhe historinë penale.
Plotësimi i formularit pritet të zgjasë rreth 10 minuta. Shumica e kërkesave pritet të përpunohen shpejt, por në raste të caktuara mund të kërkohen dokumente ose kontrolle shtesë.
Qytetarët duhet të kenë kujdes nga faqet ndërmjetësuese dhe mashtruese që mund të kërkojnë tarifa më të larta. Aplikimi duhet të bëhet vetëm në kanalet zyrtare të Bashkimit Evropian.
Dallimi ndërmjet EES-it dhe ETIAS-it
Dy sistemet do të funksionojnë paralelisht. ETIAS-i nuk do t’i zëvendësojë kontrollet e EES-it dhe nuk pritet t’i eliminojë kolonat që mund të krijohen në kufi.
ETIAS-i nuk garanton hyrjen
Edhe me ETIAS të miratuar, hyrja në zonën Shengen nuk është automatike. Vendimin përfundimtar e merr policia kufitare, e cila mund të kërkojë dëshmi për qëllimin e udhëtimit, rezervimin e akomodimit, biletën e kthimit dhe mjetet financiare të nevojshme.
Gabimet në numrin e pasaportës, të dhënat e pasakta ose përdorimi i një pasaporte të re me autorizimin e vjetër mund të sjellin refuzim të udhëtimit.
Informacionet dhe datat përfundimtare të zbatimit duhet të kontrollohen gjithmonë në portalin zyrtar të Bashkimit Evropian për EES-in dhe ETIAS-in.